أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

97

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

نخستين اثر در افتالمولوژى شمرده مىشود . « 402 » او بسيارى از مواد دارويى افريقايى و شرقى را كه بر مؤلفان يونانى ناشناخته بود ، در اين اثر آورده است . « 403 » رسالهء كوچكش در مواد معطر نيز انتشار يافته است . « 404 » ترجمه‌هاى لاتينى آثارش نيز در سده‌هاى ميانه بسيار شهرت يافتند و چند بار به چاپ رسيدند . « 405 » در صيدنه از ابن ماسويه به كرات نقل مىشود ( حدود يك‌صد و پانزده بار ) . در زير از چند اثرش نام مىبريم : جامع ابن ماسويه . ابن ابى اصيبعه اين اثر را كتاب جامع الطب مىنامد و اشاره مىكند كه در آن ، همهء آنچه پزشكان پارسى و رومى در آنها اتفاق‌نظر دارند بيان شده است . « 406 » الكامل . ابن ابى اصيبعه اشاره مىكند « 407 » كه دو اثر ابن ماسويه با نام مشابه وجود دارد : كتاب السر الكامل و كتاب الكامل و التمام ، اما هيچ‌گونه توضيحى نمىدهد . كتاب المنجح . نام كامل آن كتاب المنجح فى الصفات و العلاجات است . « 408 » كتاب الجذام . به گفته ابن ابى اصيبعه ، پيش از ابن ماسويه چنين كتابى نوشته نشده است . « 409 » كتاب الابدال . اشاره به اين كتاب فقط يك بار ديده مىشود . اما از آنجا كه بيرونى بارها به بدل‌هاى مواد دارويى اشاره مىكند و نام ابن ماسويه را مىآورد ، احتمال مىرود كه كتاب الابدال وى را در نظر دارد . ( 402 ) . حنين ، X - IX . ( 403 ) . Meyerhof , Arabian Pharmacology , 1853 - 1854 . ( 404 ) . Levey , M sawaih . ( 405 ) . Campbell , I , 60 - 61 ; Sarton , I , 574 . ( 406 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 183 . ( 407 ) . همان‌جا . ( 408 ) . صفا ، 62 : مجموعهء ( كناش ) كوچكى است كه براى مأمون نوشته شده است . ( 409 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 183 .